Đình chỉ học nữ sinh Luật: Đạt lý nhưng không thấu tình

Đình chỉ học nữ sinh Luật: Đạt lý nhưng không thấu tình

212
SHARE

Dư luận đang xôn xao về việc nữ sinh N.T.N.A (sinh viên năm 2 ngành Luật Dân sự, Đại học Luật TP. HCM) bị đình chỉ học 1 năm vì mang 8 cuốn giáo trình photo vào trường.

Trong quyết định kỷ luật được ký hôm 20/1/2017 có ghi lý do đình chỉ là vì “sao in và phát hành các loại giáo trình, tài liệu học tập trái với các quy định của nhà trường và của pháp luật”.Được biết, tháng 9/2016, phía Trường Đại học Luật TP. HCM đã ra thông báo về việc “chống vi phạm quyền sở hữu trí tuệ đối với tài liệu học tập”. Cũng theo Trưởng phòng Công tác sinh viên đại học Luật TP.HCM, đây không phải là lần đầu trường xử lý sinh viên vi phạm bản quyền tài liệu của nhà trường. Trước đó, nhà trường đã xử lý ít nhất ba trường hợp sinh viên vi phạm quyền sở hữu trí tuệ đối với tài liệu học tập bằng hình thức đình chỉ học 1 năm, cảnh cáo, khiển trách.

7-1
Ảnh minh họa

Có thể thấu về lý trong Luật sở hữu trí tuệ

Theo quy định quyền sao chép tác phẩm được quy định tại Bộ luật Dân sự năm 2015 và Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 sửa đổi bổ sung 2009 (Luật SHTT). Điều 20 Luật SHTT đều quy định một trong những quyền tài sản của tác giả được pháp luật bảo hộ là quyền sao chép tác phẩm. Theo quy định trong luật này, sao chép là việc tạo ra một hoặc nhiều bản sao của tác phẩm hoặc bản ghi âm, ghi hình bằng bất kỳ phương tiện hay hình thức nào, bao gồm cả việc tạo bản sao dưới hình thức điện tử. Quyền sao chép đương nhiên thuộc về chủ sở hữu của tác phẩm, tức là tác giả của các cuốn sách mà nữ sinh đang sử dụng nhưng cũng có thể thuộc về những trường hợp khác.

Điều 25 Luật sở hữu trí tuệ quy định các trường hợp sử dụng tác phẩm đã công bố không phải xin phép, không phải trả tiền nhuận bút, thù lao liên quan đến việc sao chép bao gồm: “Tự sao chép một bản nhằm mục đích nghiên cứu khoa học, giảng dạy của cá nhân” và  “Sao chép tác phẩm để lưu trữ trong thư viện với mục đích nghiên cứu;”

Điều 28 Luật sở hữu trí tuệ cũng quy định về hành vi xâm phạm quyền tác giả

“6. Sao chép tác phẩm mà không được phép của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả, trừ trường hợp quy định tại điểm a và điểm đ khoản 1 Điều 25 của Luật này.

8. Sử dụng tác phẩm mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả, không trả tiền nhuận bút, thù lao, quyền lợi vật chất khác theo quy định của pháp luật, trừ trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 25 của Luật này.”

Như vậy về nguyên tắc, pháp luật chỉ cho phép sao chép các tác phẩm mà không cần sự đồng ý của tác giả trong các trường hợp sử dụng vào mục đích nghiên cứu khoa học, giảng dạy của cá nhân hoặc là mục đích nghiên cứu khoa học. Điều này cho thấy không có bất cứ quy định nào cho phép sao chép sách vì mục đích học tập trong trường hợp bạn nữ sinh ĐH Luật TP.Hồ Chí Minh tự động sao chép. Trường hợp bạn nữ sinh này, giả thiết rằng nếu mua lại sách thì người sao chép đã vi phạm khi sao chép bản quyền vì mục đích thương mại. Còn đối với bạn này, nếu mua lại cũng đã là sử dụng tác phẩm mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả.

Nội quy nhà trường do trường ĐH Luật Thành phố Hồ Chí Minh xây dựng nên cũng dựa trên nền tảng quy định của pháp luật hiện hành. Điều này trong nội quy là không sai, đúng quy định và đang góp phần bảo vệ các giá trị của pháp luật, nhất là trong môi trường học tập nghành Luật. Việc xử phạt nữ sinh với hình thức đình chỉ học 01 năm, không biến ĐH Luật TP.Hồ Chí Minh thành một “quan tòa” để ra phán quyết về hành vi vi phạm pháp luật trong sở hữu trí tuệ. Đó là quyết định của cơ sở đào tạo đối với sinh viên có hành vi không tuân thủ quy định của nhà trường đã đề ra.

old_u2mf1l5e__sach-luat_500x300
Ảnh minh họa

Quy định này đúng, nhưng chưa thể kết luận nữ sinh này vi phạm pháp luật bởi chưa có quyết định xử phạt hay biên bản vi phạm nào từ các cơ quan nhà nước có thẩm quyền đưa ra trong trường hợp này. Vì vậy dù ngầm hiểu là nữ sinh này có dấu hiệu của hành vi vi phạm pháp luật trong sở hữu trí tuệ, nhưng tuyệt đối chưa quy kết điều đó khi chưa có quyết định chính thức từ cơ quan có thẩm quyền. Các cơ quan đó bao gồm: Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp, Thanh tra viên văn hóa, thể thao và du lịch, Chiến sỹ Công an nhân dân, Bộ đội biên phòng, Cảnh sát biển, Hải quan và Quản lý thị trường tương ứng với các điều 37,38,39 và 40 Luật sở hữu trí tuệ.

Hiệu trưởng hay các viên chức làm việc trong trường ĐH Luật TP.Hồ Chí Minh không có thẩm quyền xử phạt, cũng không có thẩm quyền lập biên bản hay kết luận nữ sinh này đã vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ. Mặc dù họ có thừa chuyên môn nhưng không có thẩm quyền.

Do vậy, khi đang xét về lý, ở đây chưa có kết luận hay quyết định xử phạt thì phát biểu của Hiệu trưởng Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh rằng: “Không thể chấp nhận sinh viên luật mà vi phạm pháp luật” là chưa thực sự thỏa đáng. Bởi lẽ vi phạm pháp luật thì rất rộng, có thể là vi phạm hành chính hoặc có dấu hiệu phạm tội. Hiến pháp 2013 đã bảo vệ quyền công dân về vấn đề này tại điều 31. Bộ luật hình sự, tố tụng hình sự quy định chặt chẽ về đấu tranh chứng minh và xử lý tội phạm hình sự, Luật xử lý vi phạm hành chính và các quy định liên quan cũng có quy định khá rõ ràng về trình tự, thủ tục để xác định và chứng minh một người vi phạm hành chính.

Nhưng chưa thỏa mãn về tình

Nền pháp luật được xây dựng dựa trên các quan hệ xã hội trong quá trình điều chỉnh lâu dài. Có thể nhận thấy đối với Luật sở hữu trí tuệ hiện nay, có rất nhiều vi phạm diễn ra trong cuộc sống, nhất là tại các cơ sở giáo dục. Việc sinh viên, học viên sử dụng giáo trình, tài liệu photo không mới, nhưng cách làm mạnh tay của Đại học Luật TP.Hồ Chí Minh để lại phản ứng trong dư luận xuất phát từ một thực tế khác. Đó là việc sinh viên đại học phải tiếp xúc với hàng trăm cuốn giáo trình, sách, tài liệu trong suốt quá trình học tập kéo dài từ 4 đến 5 năm của hệ đại học, cao đẳng. Rồi trong quá trình học tập đó, nhiều môn học chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, vài tháng hoặc chỉ vài tuần nhưng vẫn đòi hỏi khối lượng sách vở đáng kể. Giáo trình và sách, học liệu của các nhà thường thường có sự thiếu hụt về nguồn cung, giá cả và các khoản đầu tư của sinh viên thì nhiều hạn chế. Điều này đặt ra thực trạng là nhiều sinh viên chọn lựa cách sử dụng giáo trình tài liệu pho to để phục vụ cho quá trình học tập. Điều này về mặt giải pháp là một cách để các em có thể tiếp cận với các kiến thức có trong sách, xử lý vấn đề thiếu nguồn cung cấp giáo trình. Mặt khác cũng là để các em học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn vơi bớt đi những nỗi lo về kinh tế khi ngoài tiền học, nhiều em còn phải lo tiền sinh hoạt, tiền nhà, tiền đi lại và rất nhiều các khoản chi khác.

tuyen-tap-phim-co-ly-co-tinh-truyen-hinh-vinh-long-crackman.org-4-660x330Không dễ dàng để cân bằng về lợi ích giữa việc đảm bảo tính thượng tôn và chặt chẽ áp dụng của pháp luật với tình hình thực tế của các khó khăn trong đời sống. Người viết thấu hiểu rất rõ điều này. Nhưng qua cách làm của Đại học Luật TP.Hồ Chí Minh mới chỉ thấy sự cứng rắn khi áp dụng, chỉ đạt về lý mà khó thấu về tình. Một cơ sở giáo dục về ngành Luật, đồng ý là phải đảm bảo giá trị pháp luật được xây dựng, nhưng cũng là nơi để hình thành và giáo dục nên tính cách, sự thấu hiểu của mỗi con người làm luật đối với các thực tế của đời sống xã hội. Từ sự thấu hiểu thì mới có sự cân nhắc đúng đắn trong bất cứ hành vi pháp lý nào.

Đó là lý do mà trong áp dụng pháp luật hiện nay có nhiều trường hợp cần sự cân nhắc về nhiều mặt liên quan đến lý và tình, như cách chúng ta vẫn thường nói là thấu tình đạt lý. Đây mới là thời điểm một quyết định nhận được sự hưởng ứng rộng rãi của dư luận và những người trong cuộc.

Trần Lê An Nguyên (hãng luật Giải Phóng)

Nguồn: Góc nhìn pháp luật từ hãng luật Giải Phóng



Đọc tin pháp luật mới nhất trên Vì Công Lý. Để phản ánh thông tin hoặc gửi câu hỏi tư vấn pháp luật miễn phí, vui lòng gửi đến vicongly.com@gmail.com hoặc gọi Tổng đài 1900 6665.