Hộ khẩu hay hậu khổ?

Hộ khẩu hay hậu khổ?

418
SHARE

Vừa qua, bộ phận tư vấn pháp luật của Hãng luật Giải Phóng có nhận được yêu cầu tư vấn từ một quý khách hàng qua tổng đài. Nội dung tư vấn là những trăn trở xoay quanh câu chuyện về hai từ: “Hộ khẩu”

Hộ khẩu hay hậu khổ?
Hộ khẩu hay hậu khổ?

Tư vấn của luật sư : 

Hộ khẩu là quy định gọi tắt của việc đăng ký thường trú theo quy định của Luật cư trú hiện hành và các văn bản hướng dẫn khác có liên quan. Thắc mắc của khách hàng, xoay quanh câu chuyện về việc vợ chồng đã ly hôn. Theo yêu cầu về việc chia tài sản, người vợ buộc phải dẫn 3 đứa con đi thuê trọ, làm mướn kiếm sống qua ngày. Chồng cũ của chị đã thực hiện việc bán căn nhà trước đây mà vợ chồng chị sống, mục đích kiếm tiền trả nợ lô đề của bản thân. Mất nhà, mất hạnh phúc, người vợ mẹ này còn đứng trước nguy cơ mất luôn cả hộ khẩu đã từng được đăng ký tại địa chỉ cũ.

Cán bộ công an cấp xã gọi chị lên, mục đích để thông báo về việc sẽ tiến hành cắt đăng ký thường trú của cả 4 mẹ con tại địa chỉ đó bởi đã không còn là nơi cư trú hợp pháp. Hoảng hốt, nhưng trăn trở lớn nhất của người mẹ này không phải là chuyện chị mất hộ khẩu, mà là việc đứa con lớn năm sau vừa tròn 14 sẽ chẳng có nơi nào để tiến hành làm chứng minh thư.

Bộ phận tư vấn của Hãng Luật Giải Phóng đã hướng dẫn chị đăng ký cho con theo địa chỉ của ông bà. Nhưng đáp lại chỉ là tiếng thở dài với câu trả lời ngắn gọn: “Hoàn cảnh khổ lắm luật sư ơi! Nhà nội chẳng thèm nhìn, còn nhà ngoại thì làm gì có bởi em mồ côi từ nhỏ.”

Và cuối cùng, điều duy nhất chị còn trăn trở là yêu cầu đó có hợp pháp hay không?

Theo quy định của Luật cư trú 2006, các trường hợp xóa đăng ký thường trú tại điều 22 Luật cư trú bao gồm:

1. Người thuộc một trong các trường hợp sau đây thì bị xóa đăng ký thường trú:

a) Chết, bị Tòa án tuyên bố là mất tích hoặc đã chết;

b) Được tuyển dụng vào Quân đội nhân dân, Công an nhân dân ở tập trung trong doanh trại;

c) Đã có quyết định hủy đăng ký thường trú quy định tại Điều 37 của Luật này;

d) Ra nước ngoài để định cư;

đ) Đã đăng ký thường trú ở nơi cư trú mới; trong trường hợp này, cơ quan đã làm thủ tục đăng ký thường trú cho công dân ở nơi cư trú mới có trách nhiệm thông báo ngay cho cơ quan đã cấp giấy chuyển hộ khẩu để xóa đăng ký thường trú ở nơi cư trú cũ.”

 Như vậy nếu gia đình khách hàng nêu trên không có nơi đăng ký mới mặc dù không còn ở địa chỉ cũ nữa thì cũng không có quy định nào cho phép cơ quan công an được quyền xóa đăng ký thường trú của họ. Vấn đề ở chỗ, nếu chỗ ở đó không còn là nơi ở hợp pháp thì chủ sở hữu mới hoàn toàn có quyền yêu cầu chấm dứt việc đăng ký thường trú của chủ cũ vào địa chỉ cư trú đó. Như vậy mặc dù chưa có nơi đăng ký thường trú mới thì nơi đăng ký hiện tại của những người như khách hàng nêu trên cũng là không hợp pháp. Việc duy trì hộ khẩu với nơi ở đã không còn chính xác và hợp lệ là đi ngược với nguyên tắc quản lý cư trú. Mà pháp luật thì chưa có quy định rõ trong trường hợp này. Chỉ không cho phép xóa thường trú, nhưng thực tế các Cơ quan công an cũng không rất khó trong việc giữ lại đăng ký thường trú cho những công dân trong trường hợp nêu trên.

Chỉ là câu chuyện về hộ khẩu, nhưng còn kéo theo một loạt những quy định ràng buộc khác liên quan đến thủ tục hành chính mà những người vô tình không có hộ khẩu, sẽ chẳng bao giờ được tiếp cận. Đơn cử như việc  làm các loại giấy tờ hành chính, chứng minh thư, thẻ căn cước, hộ chiếu hay bất cứ các vấn đề gì khác có liên quan. Điều này có nghĩa, “hộ khẩu” ở Việt Nam,đã vượt ra khỏi quy định chỉ là căn cứ để quản lý và kiểm soát dân cư trên địa bàn. Mà trở thành một thứ ràng buộc hữu hình cho mọi thủ tục khác được tiến hành thuận lợi và trôi chảy. Khả năng tiếp cận các dịch vụ hành chính, yêu cầu hành chính của công dân nhiều thời điểm bị vật cản này ngáng đường.

Câu chuyện của khách hàng nêu trên đặt ra vấn đề, cần có những quy định rõ ràng cho phép giữ lại đăng ký thường trú cho một bộ phận dân cư không còn nơi cư trú hợp pháp nhưng chưa đủ điều kiện để đăng ký thường trú vào một nơi ở mới hoặc quy định cho những đối tượng như vậy vẫn được thực hiện các loại thủ tục hành chính mà không cần xuất trình hộ khẩu, tức là mở ra một ngoại lệ trong các loại giấy tờ cần thiết phải mang theo.

Mặt khác, để quản lý dân cư tốt hơn, suy nghĩ về một địa chỉ đăng ký thường trú tạm thời cho những người rơi vào trường hợp này cũng cần được bàn đến. Mà ở đó, vừa đáp ứng được yêu cầu quản lý dân cư, vừa đảm bảo quyền tiếp cận các dịch vụ công cần thiết luôn được duy trì cho mọi người dân.

 An Nguyên

Nguồn: Chuyên mục tư vấn pháp luật miễn phí do hãng luật Giải Phóng thực hiện



Đọc tin pháp luật mới nhất trên Vì Công Lý. Để phản ánh thông tin hoặc gửi câu hỏi tư vấn pháp luật miễn phí, vui lòng gửi đến vicongly.com@gmail.com hoặc gọi Tổng đài 1900 6665.