Kêu oan sẽ không được giảm án?

Kêu oan sẽ không được giảm án?

105
SHARE

Thực tiễn xét xử cho thấy, khi bị cáo kêu oan, thì hội đồng xét xử sẽ dặn bị cáo, nếu kêu oan sẽ không được tòa xem xét giảm án. Vậy trong tố tụng hình sự có quy định như vậy không? 

Hiện nay, Bộ luật tố tụng hình sự đang có hiệu lực là Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015. Theo quy định tại điểm h khoản 2 điều 61 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, bị cáo được quyền: “Trình bày lời khai, trình bày ý kiến, không buộc phải đưa ra lời khai chống lại chính mình hoặc buộc phải nhận mình có tội;” Đây chính là nội dung của “quyền im lặng” vẫn được đề cập và tranh luận trong suốt thời gian trước và sau khi Bộ luật này được soạn thảo,ban hành và triển khai trên thực tế. Điều này cho bị cáo quyền được im lặng, quyền không buộc đưa ra lời khai chống lại mình,tức là lời khai buộc tội hoặc thừa nhận tội phạm mà mình đang bị cáo buộc.

oanSong song với quyền này, bị cáo cũng có quyền tự bào chữa, nhờ người bào chữa. Mà kêu oan chính là một trong những hướng để thực hiện quyền bào chữa cho bị cáo nếu như bị cáo tự nhận định rằng việc truy cứu trách nhiệm hình sự với mình là không phù hợp. Như vậy, cần phải xem xét rằng kêu oan chính là quyền tự bào chữa, và không buộc phải nhận tội cũng là một quyền của bị cáo. Trường hợp bị cáo kêu oan, không nhận tội xảy ra thì việc thực hiện cả hai quyền cùng một lần trong phiên tòa nếu bị xem là một tình tiết để không xem xét giảm án cho bị cáo khi chứng minh rằng bị cáo thực sự phạm tội thì rất bất hợp lý. Như vậy không thỏa đáng với quyền lợi của bị cáo khi sử dụng quyền của mình tại phiên toà nhưng lại bị chính quyền của mình chống lại mình khi lượng hình.

Hiện nay, vấn đề kêu oan gần như không được đề cập nhiều đến trong Bộ luật Tố tụng hình sự khoản 4 điều 183 quy định: “Kiểm sát viên hỏi cung bị can trong trường hợp bị can kêu oan, khiếu nại hoạt động điều tra hoặc có căn cứ xác định việc điều tra vi phạm pháp luật hoặc trong trường hợp khác khi xét thấy cần thiết.” Chỉ như vậy, còn không có bất cứ điều khoản nào khác trong bộ luật này đề cập đến việc kêu oan. Nhưng hiện nay nhiều hội đồng xét xử lại dùng chính việc bị cáo im lặng, bị cáo kêu oan để cho rằng bị cáo đang quanh co chối tội. Khi nhận định như vậy, Hội đồng xét xử sẽ không xem xét giảm án vì cho rằng bị cáo không trung thực, không thành khẩn khai báo hoặc là không xin giảm nhẹ nên không có căn cứ để giảm nhẹ.

Nhận định như vậy nằm ở ý thức chủ quan của Hội đồng xét xử, không hề có bất cứ quy định nào tại điều 52 Bộ luật hình sự về tình tiết tăng nặng để nói rằng quanh co chối tội hoặc không thành khẩn khai báo là tình tiết tăng nặng. Và tại khoản 3 điều 61 về bị cáo trong Bộ luật Tố tụng hình sự cũng không quy định rằng bị cáo có nghĩa vụ thành khẩn khai báo tại phiên tòa. Chỉ có 2 nghĩa vụ được ghi rõ trong Bộ luật này đối với bị cáo là có mặt theo giấy triệu tập của Tòa án và chấp hành quyết định, yêu cầu của Tòa án.

Điều này đi đến kết luận rằng việc HĐXX không cho bị cáo giảm án trong trường hợp bị cáo kêu oan là nhận định chủ quan, không có quy định trong Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 về vấn đề này. Và tư duy này cần được thay đổi nhằm đảm bảo quyền của bị cáo tại phiên tòa, vì nghĩa vụ chứng minh tội phạm là nghĩa vụ của cơ quan tiến hành tố tụng, không phải nghĩa vụ của bị cáo.

Trần Lê An Nguyên/Hãng luật Giải Phóng



Đọc tin pháp luật mới nhất trên Vì Công Lý. Để phản ánh thông tin hoặc gửi câu hỏi tư vấn pháp luật miễn phí, vui lòng gửi đến vicongly.com@gmail.com hoặc gọi Tổng đài 1900 6665.